Vũ Trọng Phụng

Hôm nọ buồn tình lại ra hiệu sách Nguyễn Xí. Không có gì ngạc nhiên khi thấy phần lớn là văn học rẻ tiền, bây giờ những cái tên như Dương Thụy hay Gào (?) gì đó đã thành quen thuộc bày đầy trên giá.  Loay hoay một lúc thế nào hiện ra trước mắt cái giá sách của các tác phẩm cũ. Thật sự mà nói, tôi không ưa văn học việt nam, một phần lớn là do công sức của bộ môn văn học ở trường. Một phần nữa, tư tưởng chủ đạo của đa số tác phẩm trước đây đã lỗi thời. Trong đống gáy sách xanh đỏ tím vàng, một cái tên đập vào mắt ngay : Vũ Trọng Phụng. Xuân tóc đỏ thì có bao giờ lỗi thời được ? Tôi mua hai quyển là Làm đĩ và Trúng số độc đắc.

Trúng số độc đắc có một mùi thật hay ho. Đấy là mùi của Kafka. Georg qua đêm biến thành con gián vì mất sức lao động thì anh Phúc cũng lột xác thành một người khác chỉ vì trúng số. Từ chỗ bị đối xử ngang với con chó, đùng một cái, anh trở nên một ông hoàng. Mười vạn đồng tiền biến anh thành một tượng thần và các con giời giữ những địa vị như bố, mẹ, vợ, bạn, họ hàng, quen thân, xa lạ quỳ mọp dưới chân anh. Anh nếu có nhổ xuống trúng vào mặt họ thì họ mỉm cười sung sướng vì đã được phú ông để ý, sẽ giương mặt lên hết cỡ xin được anh khạc nhổ nữa vào mặt họ, trong khi đó họ sẽ dõng dạc trần tình lý do tại sao cứt của anh thơm tho đến tuyệt vời. Anh vứt xuống giữa cái bãi ấy một bao tiền, sẽ có một cuộc tranh giành đẫm máu ngay. Mười vạn quan tiền làm anh trở nên thanh cao, nho nhã, có sức hấp dẫn lạ kỳ với phái nữ. Anh nuôi bồ nhí, vợ anh không ghen mà còn tự hào rằng chồng mình có đảm lược, biết ăn chơi. Nàng thơ trước kia từ chối anh phũ phàng bây giờ năng đến nhà anh chơi, trang điểm thật kỹ, nhìn anh thật bẽn lẽn, thẹn thùng.  Tất cả những điều đó như một con sóng thần khai sáng và tàn nhẫn ập lên đầu con người vốn nhân hậu và ưu tư là Phúc, trước tiên làm anh giận dữ, rồi sau đó làm anh mãi mãi lộn mửa, buồn nôn.

Cơn lộn mửa mà chẳng phải chỉ có Kafka và Vũ Trọng Phụng mới có, ai có lương tri và óc quan sát đều có thể thấy những ví dụ tương tự. Tôi cũng đã trải qua những câu chuyện chả khác gì, thậm chí xảy ra với chính bản thân tôi.

Có thể gọi Trúng số độc đắc là phiên bản Hóa thân của Việt nam. Cả hai đều mượn những sự kiện hy hữu – Georg hóa gián, Phúc giàu đột ngột – để làm một cuộc đại phẫu thuật lột bỏ những cái gọi là tình cha con, mẹ con, anh em, bạn bè, vợ chồng, yêu đương trong xã hội tư bản. Không hẳn là trong xã hội tư bản thì những cái đó không tồn tại, nhưng, đã gọi là tư bản thì yếu tố tiên quyết là thặng dư, dạng hình chủ yếu nhất của thặng dư là tiền. Tiền là khởi nguồn, là thứ đứng đằng sau, chi phối tất cả những thứ khác. Đơn giản và rõ ràng. Vô nhân đạo.

Cái tôi thích nhất ở Vũ Trọng Phụng không phải là sự mỉa mai sâu cay, mà là sự sáng suốt trong suy nghĩ của ông. Cái sáng suốt dễ nhận thấy ở những người luôn luôn biết nghi vấn để phân tích, nhìn sự việc ở tất cả những góc độ có thể. Một người biết hỏi “tại sao” rồi tự mình trả lời, không bị ảnh hưởng của phong trào, của sự dễ dãi, của nhu cầu muốn có nhiều người thích văn mình. Cái cảm nhận rõ rệt, trong sáng về lẽ phải. Lẽ phải duy nhất. Lẽ phải không chịu thỏa hiệp, không thể bị tầm thường hóa.

One comment

  1. ồh Mình cũng rất thích VTP nhất là cuốn giông tố (công nhận cuốn này nếu đem dựng thành phim ko chừng hay ko thua gì phim HongKong lắm àh) và Cơm thầy cơm cô. Nghe bạn viết về TSĐĐ hay quá, chắc chắn sẽ đọc, mà hình như mình ko có duyên với cuốn này thì phải, tìm hoài ko gặp TT^TT

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s