Houellebecq’s aging

Tôi tuyệt đối không hề hạnh phúc trong đời, theo bất kỳ quan điểm nào, nhưng ít nhất tôi cũng từng có điều đó : tôi có thể, ở những quãng cách đều đặn, mua một đôi giày loại tôi thích… Thế nhưng niềm vui này, cái niềm vui giản đơn này, người ta cũng không để lại cho tôi. – Ông ta bắt đầu khóc…” – Houellebecq, Bản đồ và vùng đất.

Houellebecq là một tác giả tôi yêu thích ở mức vừa phải. Mặc dù danh tiếng của ông đã lớn và được coi như tác giả người pháp lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây, tôi thấy ông không thật sự là quá xuất sắc. Đặc biệt, tất nhiên, nhưng không lớn, lớn ở đây theo nghĩa như những bậc thầy thời trước Marquez, Hemingway, Gorki, thậm chí không lớn được như Kundera hoặc Murakami thời trẻ. Một điều lạ, bởi đọc văn ông, tôi thấy nhiều điểm tương đồng về mặt quan niệm, và về tính cách cá nhân.

Các tác phẩm đã đọc là Hạt cơ bản, Mở rộng phạm vi đấu tranh, Platform, The possibility of an island. Hai cuốn sau đọc bằng tiếng anh. Houellebecq không phải là người viết đa dạng, cả bốn quyển trên đều tương đồng, thường có chung một dạng nhân vật chính. Nếu biết cách bỏ qua những đoạn văn “kể lể về chuyên ngành” rất đặc trưng và khó hiểu, vô nghĩa của Houellebecq thì truyện của ông trở nên đơn giản, tuyến tính, không khó đọc chút nào.

Tác phẩm tôi mới đọc, Bản đồ và vùng đất, theo lời của tác giả, là một tiểu thuyết nói về sự già đi, về quan hệ giữa cha và con, về khả năng biểu đạt hiện thực của nghệ thuật. Khi mua quyển này tôi giở ra xem ai dịch, thấy cái tên CVD ớn quá nhưng tôi nghĩ mình đủ quen với văn của Houellebecq để không bị những đoạn tối nghĩa và ngu chắc chắn sẽ đầy rẫy ảnh hưởng (và đúng là đầy rẫy, thật thảm hại). Cái title của entry này hơi dễ nhầm, tôi không muốn nói đến khía cạnh “già đi” trong tiểu thuyết, tôi muốn nói đến bản thân sự già đi của nhà văn, của Houellebecq. Bản đồ và vùng đất là một tiểu thuyết có âm hưởng khá giống những tiểu thuyết trước, nhưng buồn hơn, nhẫn nhục hơn. Nó có pha một lượng đáng kể sự khuất phục trong từng trang sách, có cảm giác nó được nói ra bởi một người trung niên sắp bước sang tuổi già, đã chạm cơ thể mình vào bức tường vô hình của những giới hạn cuộc đời. Kiểu như “phải, đúng là như thế, và cũng chẳng thể nào khác thế”. Nỗi niềm của một con người, của loài người, hay human condition, trong văn của Houellebecq khá giống với cách nhìn của tôi : sự cô độc, lòng nhân hậu hiếm hoi, những khoảng sáng của hạnh phúc vô cùng ngắn ngủi đứng cạnh cả một đại dương của nỗi buồn và những điều bất khả.

Ở đây, một ưu điểm lớn của Houellebecq cần được nhắc đến : ông không rẻ đi cùng với thời gian như nhiều tác giả khác. Như Murakami hoặc thậm chí là Marquez. Có thể nói ông có lòng tự trọng văn chương. Văn của ông vẫn như xưa, không có những yếu tố câu khách, (tuy quyển mới này yếu hơn những tác phẩm trước). Tôi nghĩ theo logic thì sẽ có rất ít người thực sự thích văn ông, có lẽ còn ít hơn số người thực sự thích trăm năm cô đơn. Thứ truyện gì toàn nói về những kẻ cô độc, hầu như không có quan hệ xã hội, đôi lúc lại vô cùng dâm đãng, ông nhiều lần đề cập đến sự vô nghĩa của quá trình tái tạo gen – đẻ con, truyện có rất nhiều vụ tự tử và các nhân vật luôn luôn trầm cảm. Ông kinh tởm sự tầm thường ngập ngụa như một tầm-thường-quyển mà con người phải sống trong nó, hàng ngày hàng giờ, hít thở nó, một thứ dụng cụ tra tấn hai tư trên hai tư. Nhân vật Houellebecq trong truyện tìm cách chạy trốn về nông thôn và hầu như không gặp gỡ người khác, những tưởng sống đời buồn thảm sẽ tránh được sự tầm thường. Nhưng không, nó đã tìm đến theo một cách khủng khiếp và cũng “đơn giản” nhất.

Một điểm trừ cho tiểu thuyết này : đoạn cuối của truyện nói về sự “diệt vong” của các thành thị trước “thảo mộc”. Tôi không hiểu Houellebecq nghĩ gì mà lại cho một đoạn hầu như giống hệt trong “Buồn nôn” làm đoạn kết.

—– 

Ps : mặc dù ai quan tâm có thể google ra một đống, có lẽ cũng nên cho vài đoạn thật “siêu việt” của “nhà blog học” CVD để vui cửa vui nhà :

Trang 284: “Tôi không biết liệu mình từng gặp, trong cái thế giới của những tham vọng ích kỷ này, cái nơi tôi sống, một đầu óc nào trống rỗng suy nghĩ về sự tốt đẹp chung như đầu óc ông ta. Tôi đã thấy ở đó một đám con người làm xáo trộn đất nước để được lớn lên : đó là sự băng hoại thường thấy; nhưng ông ta là người duy nhất, tôi nghĩ thế, mà tôi thấy lúc nào cũng sẵn sàng làm rối tung thế giới để giải trí.”

“Tôi cũng chưa bao giờ biết tới một đầu óc kém thành thực hơn, cũng như một đầu óc khinh bỉ hoàn toàn chân lý như thế. Khi nói ông ta khinh bỉ nó, tôi không hề nhầm lẫn; ông ta không vinh danh nó đủ để có thể đảm trách lấy nó dù là bằng cách thức nào”

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s