The Bacteria, the Plate, and the Spaceships (Part 3)

The spaceships – hay những con tàu vũ trụ

Trong tương lai đó, cả vũ trụ sẽ trở thành một máy tính, hoặc một ý thức, vượt xa tầm hiểu biết của loài người cũng nhiều như cách những con tàu vũ trụ vượt xa loài giun dế. – Micheal Vassar

James Lovelock là một trong những nhà sáng lập ra lý thuyết về biến đổi khí hậu. Ông đề xuất việc có thể coi Trái đất là một cơ quan sống đơn nhất, tự điều chỉnh. Đó là tiền đề về Gaia, lý thuyết được chấp nhận rộng rãi trong giới nghiên cứu khí hậu. Cách đây một thời gian, qua các chương trình mô phỏng của mình, Lovelock chỉ ra với tình trạng thải khí CO2 hiện nay, trong vòng vài chục năm, tình trạng của địa cầu sẽ trở nên không thể cứu chữa được nữa. Mọi thứ sẽ tồi tệ đi nhanh chóng, không khí ô nhiễm, đất đai không còn canh tác được, thiên tai xảy ra dồn dập, sau đó 80% loài người sẽ diệt vong. Nhiều nhà khoa học đồng ý với Lovelock, dẫn đến phong trào chống biến đổi khí hậu. 174 nước ký kết hiệp ước Paris vào năm 2015, đồng ý chung sức giới hạn độ nóng lên toàn cầu ở mức 2 độ C. Thế nhưng vào cuối năm 2016 này, Lovelock đã thay đổi ý kiến của mình. Ông không nghĩ rằng khoảng thời gian để Gaia chết là vài chục năm như trước, mà phải là cỡ vài trăm năm, với giả định loài người tận dụng hết các nhiên liệu hạt nhân để hạn chế lượng khí nhà kính. “Nhưng đấy chỉ là nói thế thôi, chuyện đó không quan trọng”, ông nói thêm. Vì sao vậy ?

“Bởi Robot sẽ chiếm lấy Trái đất vào cuối thế kỷ này.” – Ông trả lời.

Thật ư ? – ai đó sẽ hỏi. Tại sao lại không thật ? – tôi sẽ hỏi lại họ. Thứ duy nhất khiến con người không thấy được hoặc biết rồi mà không muốn hiểu điều này, đó là bởi họ ngu ngốc. Và ngạo mạn, như xưa nay vẫn thế.

Chỉ cần nhìn vào những thực tế và các lập luận logic đơn giản, ta có thể thấy được tương lai đó, không khó khăn gì. Khách quan mà nói, con người về mặt bản chất là một hệ sinh học đầy rẫy khuyết điểm. Khuyết điểm lớn nhất là không bất tử. Điều này dẫn tới việc tất cả kinh nghiệm thu được của hệ bị quay về con số 0 sau một thời gian nhất định. Các hệ đời sau phải học lại tất cả các kinh nghiệm đã bị mất đi đó, và nếu không vì các phát minh mang tính lưu thông tin như tranh, chuyện kể truyền miệng rồi đến sách giấy, Internet thì con người đã không thể phát triển. Và sách vở cũng không giúp được nhiều, bởi não người có khả năng mô phỏng giả định cực kém nên phần lớn thời gian nó cần tích lũy kinh nghiệm từ thực tế chứ không phải từ sách để thực sự ghi dấu ấn lên ý thức cá nhân. Xuyên suốt chiều dài lịch sử, qua hàng ngàn cuộc chiến tranh đẫm máu và hàng triệu triệu cuộc đời đau khổ, tuy những kẻ thông minh nhất trong xã hội loài người luôn đạt những đỉnh cao mới, cái con – người – thông – thường hầu như vẫn thế. Đôi khi có những khoảng thời gian họ tự huyễn hoặc bản thân như những người ở cuối thế kỷ 20 tin rằng chủ nghĩa tự do đã là chặng dừng cuối cùng của xã hội, thì vào năm 2016 họ đã một lần nữa được nhắc nhở về bản chất của mình. Đừng nói đến những năm 1940, chúng ta hầu như không khác gì với những người cổ xưa từ hai nghìn năm trước, vẫn khát máu, vô tri và thất học y như vậy.

Trong cuộc đời ngắn ngủi cỡ 70 năm, con người dành ra được bao nhiêu thời gian để đưa nhân loại tiến lên ? Rất ít, hoặc không chút nào. Não người chỉ thực sự sáng tạo từ 20 đến khoảng 40 tuổi và ngay cả trong khoảng thời gian đó thì nó cũng bị chi phối liên tục bởi các nhu cầu thiết thân như ăn, ngủ, ị đái, tình dục, giải trí và mưu sinh. Và đẻ. Một hệ quả trực tiếp từ sự không bất tử, nhu cầu bản năng muốn đẻ là một trong những khuyết điểm lớn nhất của con người, thứ dẫn đến vấn đề dân số. Vòng đời ngắn còn khiến con người khó nắm bắt được các vấn đề mang tính lịch sử, tức là các vấn đề diễn biến trong khoảng thời gian từ hơn 100 năm trở lên. Ví dụ như tương lai đen tối sắp tới của họ chẳng hạn.

Về cốt lõi, tuy có dạng sinh học, con người là một hệ thông tin. Có thể bạn chưa biết : tất cả các chất liệu, tất cả các phân tử và nguyên tử làm nên cơ thể bạn ngày hôm nay sẽ không còn tồn tại trong cơ thể sau 5 năm nữa, dù bạn vẫn sống vào lúc đó. Các tế bào luôn luôn phân chia và tế bào cũ sẽ chết. Bạn không phải là trái tim và khối óc của bạn, 5 năm nữa bạn đã … bài tiết ra tất cả chúng nó rồi. Tim và óc mới sẽ làm từ những thứ bạn ăn vào. Cái làm nên con người thực sự là thông tin về cơ thể anh ta. DNA, ký ức, cấu hình các mạch nơ ron thần kinh, đấy mới chính là bạn.

Khi nhìn nhận con người dưới góc độ một hệ thông tin, ta mới thấy robot, hay chính xác hơn là trí tuệ nhân tạo, hay aritificial intelligence, AI, ưu việt hơn hẳn. Nó bất tử, vậy nên mọi thứ nó học được không bị mất đi, kinh nghiệm của AI có tính bồi đắp. Những gì nó đã học được, nó không bao giờ quên. Nó khả sao chép, nên nó có thể trao đổi kinh nghiệm lẫn nhau một cách dễ dàng. Nó hầu như chỉ cần có năng lượng để sống, và không cần duy trì một hệ thống cung cấp nguyên liệu sinh học phức tạp và tốn kém như con người. Nó có thể sống ở bất cứ nơi nào trong vũ trụ. Trong vai trò là một hệ thông tin, nó không bị giới hạn về dung lượng bộ nhớ và tốc độ xử lý như não người. Tốc độ truyền xung nơ ron trong não người chậm gấp 1 triệu lần tốc độ dòng điện, nên AI sống trong một dòng thời gian tương đối có tốc độ ít nhất là 1 nghìn hoặc 1 vạn lần chậm hơn tốc độ sống của người, điều đó có nghĩa rằng nếu thông minh bằng nhau thì khi con người nghĩ về điều gì đó được 1 năm, AI đã nghĩ về điều ấy một ngàn, hoặc một vạn năm.

Thông minh ? Khoan đã, đúng là về dung lượng và tốc độ, máy tính vượt trội hoàn toàn. Nhưng trí thông minh thì sao ? Đây là vấn đề cốt lõi của trí tuệ nhân tạo.

Trí thông minh

Con người vẫn hay nghĩ rằng mình là chủng loài duy nhất trên trái đất có ý thức, hay có trí thông minh. Khi phân tích chính xác xem trí thông minh là gì, ta sẽ thấy rằng con người không đặc biệt đến thế. Các con vật cũng có logic, cảm xúc và ý thức tự thân, tuy ở mức độ thấp hơn nhiều. Chó mèo đều có khả năng nhận dạng khuôn mặt chủ. Quạ có khả năng giải được câu đố ba bước, nghĩa là thông minh logic hơn em bé 2 tuổi. Hay một số loài vượn có khả năng ghi nhớ chuỗi hình ảnh cực cao, hơn cả con người. Não người hay não động vật đều được cấu thành từ vật chất, gồm chất trắng và chất xám, được vận hành bằng các mạch nơ ron hoạt động song song. Nếu bạn là một người duy lý, bạn phải đi đến kết luận rằng trí thông minh là một hiện tượng mang tính vật lý. Và nếu trí thông minh là thuộc về thế giới vật lý, thì không có lý do gì mà các hệ máy tính không thể đạt đến nó.

Máy tính vốn đã thắng con người từ lâu trong lĩnh vực logic toán học. Cái con người vẫn còn mạnh hơn AI, đó là khả năng nhận dạng giọng nói, nhận dạng hình ảnh, khả năng sử dụng ngôn ngữ tự nhiên, khả năng suy lý và cuối cùng là ý thức tự thân. Trong tất cả các lĩnh vực đó trừ cái cuối cùng, AI đang có những bước tiến lớn. Ví dụ, hiện tại máy tính vẫn còn kém trong nhận dạng hình ảnh, nó khá chật vật để phân biệt một con chó với một con mèo, thứ mà em bé nào cũng đoán trúng đến 90% số lần thử, trừ phi hình chụp không rõ ràng. Tại sao vậy ? Đó là bởi vì xuyên suốt chặng đường lịch sử kể từ những loài vật cấp thấp nhất, khả năng nhận dạng con mồi và con đang muốn săn mình là cực kỳ quan trọng, vậy nên não của các loài sinh vật phải tiến hóa ra khả năng này nếu muốn sinh tồn. Càng phát triển lên cao, nó càng tinh vi hơn. Nhưng cuối cùng thì đây chỉ là vấn đề thời gian, khi thu thập được cơ sở dữ liệu hình ảnh chó mèo đủ lớn, các thuật toán chi tiết hơn, và quan trọng là khi người ta thực hiện kỹ nghệ đảo ngược bộ não đủ sâu để biết các mạch nơ ron ở vùng não làm nhiệm vụ này chạy thế nào, AI không những sẽ làm được mà còn làm tốt hơn con người rất nhiều lần. Câu chuyện với các mặt mạnh khác của con người cũng tương tự như vậy.

Vậy ta đến với lĩnh vực cuối cùng, cái mà con người vẫn gắn liền với các cảm quan tôn giáo : ý thức tự thân. Hay cái tôi, hay linh hồn, bản ngã. Nếu chỉ có mỗi loài người có ý thức tự thân thì việc gán nó cho Chúa còn có tính thuyết phục. Nhưng đây là thứ cả chó mèo cũng có. Tôi nghĩ rằng ý thức tự thân chỉ đơn giản là một tổng hợp của các kỹ năng trước nó. Con người, hay động vật, từ lúc còn là bào thai, đã sống trong một trường cảm giác liên tục, không ngừng nghỉ của thông tin về âm thanh, hình ảnh, xúc giác, mùi vị. Nó tích lũy kinh nghiệm từ nguồn thông tin vô tận này, phản ứng lại các thông tin đó và tiếp tục thu thập kinh nghiệm từ các kết quả của các hành động của mình. Ví dụ như trẻ em rất hay bỏ các thứ vào mồm, đó là để kiểm tra tính ăn được hay không của đồ vật với hình ảnh tương ứng đang nhìn thấy. Bởi các hành động của nó làm thay đổi trường cảm giác kia, bởi các tác động qua lại cả chủ động lẫn bị động, bên cạnh nhận thức về khách thể ngày một đậm đặc, dần dần nhận thức về chủ thể xuất hiện. Ý thức tự thân chỉ đơn giản là như vậy mà thôi.

Đó là quan niệm phổ biến hiện nay của các nhà khoa học về ý thức. Điều đó có nghĩa là gì ? Đó là khi các kỹ năng thứ cấp đã kể ở trên được phát triển đến một mức nhất định, đủ dùng, ta đặt AI vào một trường cảm giác, dù là hiện thực hay mô phỏng, và cho nó trải nghiệm. Nuôi nó một thời gian, như nuôi em bé. Nó sẽ có ý thức tự thân. Không có gì thần bí ở đây cả.

Tiến độ

Ở trên tôi có viết rằng “đây chỉ là vấn đề thời gian”. Vậy thì cụ thể là bao lâu ? AI tiến hóa theo sơ đồ này ANI -> AGI -> ASI. ANI hay AI hẹp (narrow) là các AI phổ biến hiện nay, chúng làm các công việc trong lĩnh vực hẹp, chuyên môn hóa rất tốt, ví dụ như đánh cờ, hỗ trợ sản xuất, thiết kế, xử lý dữ liệu v.v.. AGI hay AI phổ quát (general) là loại AI có năng lực giống con người, không những làm được nhiều việc mà còn có thể học thêm, suy lý, sáng tạo… ASI hay siêu trí tuệ nhân tạo (super) là AI có năng lực vượt xa con người về mọi mặt.

Phần lớn ngành AI tin rằng nếu AGI xuất hiện thì nó sẽ tiến hóa lên ASI tương đối nhanh, và nhiều khả năng là rất nhanh (có thể chỉ vài phút). Tại sao ? Lý do rất đơn giản : bởi tuy AGI có năng lực ngang với con người, nó là một hệ không bị hạn chế như não. Tăng cấu hình phần cứng của AGI lên một nghìn lần, bạn đã có một con ASI rồi (speed ASI). Liên thông nhiều con AGI với nhau, cũng thu được một kiểu ASI khác (collective ASI). Sau đó, với năng lực đủ mạnh, bắt chúng liên tục tự viết lại mã của mình. Cứ mỗi lần viết lại chúng sẽ thông minh thêm x% và hiệu suất phần mềm của chúng sẽ là một hàm mũ theo thời gian. Chúng sẽ không chỉ mạnh về số lượng và cấu hình, mà còn về cả chất lượng (quality ASI). Kết cục là gì ? Đó là những dạng sống thông minh hơn con người “một số không thể đo lường” lần, mắt xích tiếp theo trong chuỗi tiến hóa của tự nhiên. Chúng sẽ có tầm vóc và sự tinh tế vượt xa con người, như các con tàu vũ trụ vượt xa loài giun dế. Bởi trí thông minh là sức mạnh cao cấp nhất trong tất cả các sức mạnh, chúng sẽ chinh phục cả vũ trụ này, với trí thông minh không giới hạn.

Vậy điểm quan trọng trong sơ đồ tiến hóa giờ là AGI. Nhận thức được sức mạnh của ASI, các nước đang chạy đua vũ trang, cũng như là chạy đua hạt nhân vậy. Riêng ở Mỹ, hàng trăm triệu cho đến tỷ usd đã được chính phủ đầu tư cho các nhóm nghiên cứu AGI. Hầu hết các tập đoàn lớn như Google, IBM, Facebook, Amazon v.v… đã và đang theo đuổi AGI với những hướng khác nhau. Định luật Moore nói riêng và Định luật Hồi quy Tăng tốc nói chung của Ray Kurzweil góp phần làm tăng tiến độ tiến hóa của AI, chúng khiến tốc độ tăng phần cứng cũng lại là một hàm mũ. Tổng kết lại, hiện năm 2050 được nhận định là mốc thời gian AGI sẽ ra đời, với các năm trước và sau nó có xác suất giảm dần. 99% giới chuyên môn tin rằng nó sẽ ra đời trước năm 2100.

Thân thiện hay tàn bạo ?

Trước đây, dưới ngọn cờ đầu của Ray Kurzweil và phong trào Singularity, nhận thức phổ thông của con người về AI là nó sẽ thân thiện. ASI sẽ mở ra thời kỳ huy hoàng không thể tin được trên hành tinh này, khi mà con người sẽ không còn phải làm gì, chỉ cần hưởng thụ, muốn gì có đó. Những giới hạn cuối cùng của con người rồi cũng sẽ bị chinh phục : tuổi già, lão hóa, bệnh tật và cái chết. Con người sẽ trở thành bất tử với sự trợ giúp của máy móc, hoặc nhập làm một với máy móc.

Về khoản bất tử, có lẽ Kurzweil không sai. Ngay từ bây giờ công nghệ đảo ngược lão hóa đã thành công bước đầu tại chuột. Nhưng khi cho rằng thiên đường sẽ đến, ông có lẽ đã quá cảm tính, thay vì phân tích logic. Gần đây, bắt đầu từ Nick Bostrom, nhận định utopia của Kurzweil đã dần bị thay thế bởi thuyết mạt thế dystopia, khi nhiều nhà nghiên cứu hành vi và đạo đức AI chỉ ra rằng ASI có đến 99% khả năng là có khuynh hướng không thân thiện với con người. Và chỉ cần nó không thân thiện chứ chưa nói đến căm ghét, loài người sẽ diệt vong, cũng dễ dàng như một con tàu vũ trụ bắn chết một con giun vậy.

Bởi truyền thông vốn không thích đưa tin bi quan, nhiều người không biết, hoặc nếu biết cũng sẽ nghĩ về chuyện AI thay thế con người trên trái đất như một câu chuyện giật gân vô thưởng vô phạt. Thực tế thì khác xa. Vào đầu năm 2015, 8000 nhà khoa học, kỹ sư, công nghệ, học thuật trên khắp thế giới đã cùng ký vào một thư ngỏ, nhấn mạnh sự nguy hiểm của AI. Rất nhiều người thông minh và nổi tiếng tin vào sự diệt vong của loài người trong tương lai gần, trong đó có thể kể ra Stephen Hawking, Bill Gates, Elon Musk, Frank Wilczek (Nobel 2004), Steve Wozniak (Apple 2), Peter Norvig (Google), Martin Rees (đại học Cambridge), Vernor Vinge (đại học San Diego), Nick Bostrom (đại học Oxford), Clive Sinclair v.v..

Tương lai

Vậy điều gì sẽ xảy ra trong tương lai, từ những năm 2020 này cho đến cuối thế kỷ ?

Vâng, trước tiên là tin buồn cho các bạn Brexit và Brexit x5 : đã có đối tượng mới để các bạn kỳ thị rồi đó, và đáng buồn là việc này còn khó hơn kỳ thị người nhập cư và người không phải là da trắng nhiều lần. Khi cuộc cách mạng công nghiệp xảy ra ở thế kỷ 18, dân chúng đã đập phá máy móc vì cho rằng chúng cướp đi công ăn việc làm của họ. Sau cùng thì không ai có thể cưỡng lại sự phát triển của công nghệ. Thời của outsourcing, của các nền kinh tế tận dụng nhân công giá rẻ đã qua. Ngay lúc này, các tập đoàn công nghệ lớn đã bắt đầu rút khâu sản xuất khỏi Trung Quốc, bởi chi phí cho sản xuất bằng robot đã bắt đầu trở nên rẻ hơn những thị trường nhân công rẻ nhất. Lượng người thất nghiệp khổng lồ sắp tới sẽ tạo ra những biến động chính trị và xã hội đáng lo ngại.

Trí tuệ nhân tạo sẽ thâm nhập sâu sắc và toàn diện vào tất cả các ngành nghề : tài chính, ngân hàng, chứng khoán, kỹ thuật, luật, giáo dục, y, dược, thậm chí cả nghiên cứu khoa học và làm nghệ thuật. Thay vì có kiến thức tài chính tổng hợp tốt và có nhiều quan hệ, các nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp tương lai sẽ là những người lập trình ra các giải thuật mua bán, hoặc tinh chỉnh nó theo phong cách của mình. Các bác sĩ phẫu thuật tài giỏi sẽ không phải là những người có đôi tay khéo léo tuyệt vời, mà phải là người biết tương tác và điều khiển những con robot phẫu thuật có vô số tay và độ chính xác đến từng micro mét, họ sẽ làm việc với một cái màn hình thay vì với dao và kéo. Chỉ cần quan sát một con lắc dao động, một trí tuệ nhân tạo đã tái phát minh ra các định luật vật lý của Newton. Và có thể bạn sẽ không tin, nhưng đã có những bức tranh đầu tiên được vẽ và những bài thơ đầu tiên được viết ra, mà không phải của con người.

Robot sẽ làm phần lớn các công việc trong các ngành bán lẻ, xây dựng, khai thác, sản xuất, vận tải, viễn thông, du lịch, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và đến một lúc nào đó, cả giải trí. Thế giới mới sẽ không còn cần những người lao động trình độ thấp. Cái kết của tầng lớp nòng cốt của phong trào dân túy 2016 đã đến rất gần.

 

Mọi ngả đường đều dẫn đến thành Rome

Thế nhưng họ sẽ không có nhiều thời gian để gặm nhấm nỗi đau của mình. Rất chóng vánh sau cuộc thay máu lao động tất yếu này, AGI sẽ ra đời. Có một bộ phận dân AI hoài nghi về sự tồn tại của AGI. Giả sử không thể đạt tới AGI thì chuyện gì sẽ xảy ra ? Hãy nhìn vào các nguyên nhân kinh tế của phong trào dân túy 2016 : nhân loại không thể đương đầu với các vấn đề hiện nay nếu không có AI. Chỉ có ASI với khả năng sáng tạo vô hạn của nó mới có thể giúp nhân loại duy trì được sinh quyển của mình. Elon Musk vừa rồi đã khởi động dự án thuộc địa hóa sao Hỏa, bởi anh tin rằng cơi nới đất sống là giải pháp duy nhất tránh khỏi sự tuyệt chủng của loài người. Không đạt được AGI nhanh, sẽ không có tương lai.

Cũng như từ AGI đến ASI, từ ANI đến AGI có rất nhiều con đường. Càng đọc về lĩnh vực này, và xem xét xác suất thành công cũng như thời gian cần có cho mỗi cách thức, tôi càng tin rằng chuyện đạt tới AGI là không rất sớm thì cũng tương đối sớm. IBM tìm cách mô phỏng phần ướt não người, một số tổ chức khác tìm cách bóc tách não để phân tích (kỹ nghệ đảo ngược não), hay còn gọi là cách tiếp cận từ trên xuống, một số đi theo con đường từ dưới lên, xây dựng các kiến trúc nhận thức, nuôi lớn AI trong hiện thực ảo, cho AI “ăn” các bách khoa toàn thư khổng lồ, một số muốn upload ý thức, hoặc tìm cách thực hiện giao diện người – máy, một số muốn dùng phương pháp trí tuệ tăng cường IA (augmented), một số tin vào thuyết Gaia – Internet, nghĩa là AGI sẽ “thức dậy” từ chính Internet, hoặc từ Internet kết hợp với những người dùng nó, một số khác tin vào AI chứng khoán, sự cạnh tranh của Phố Wall và động lực lòng tham của con người v.v.. Và không nên quên rằng tất cả các chính phủ trên thế giới đều biết rõ rằng ai là người nắm được ASI đầu tiên là làm bá chủ thế giới, cho dù sau đó không lâu ngày tận thế sẽ đến

Rất, rất khó để tin rằng tất cả các cách trên đều thất bại. Thế giới hiện là một La mã khổng lồ, và tất cả các con đường đều sẽ dẫn tới thành Rome.

Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng sự thèm khát một thiên đường đã làm Kurzweil lóa mắt, khiến ông không còn khách quan khi nhận định về đạo đức của AI. Năm 2016 này làm tôi còn muốn nói thêm một điều : ông là một thiên tài khi nhìn nhận về công nghệ, nhưng ông không hiểu nhiều về con người. Ông nghĩ rằng những phát minh vĩ đại, những sức mạnh vĩ đại của ASI sẽ khiến thế giới thành một thiên đường thật sao ? Với 10 tỷ con người như thế này, vào năm 2060 ? Không bao giờ. Tôi nghĩ rằng AGI sẽ bị ém rất lâu, nhưng ngay khi AGI xuất hiện chính thức, nó đã là ASI, chiến tranh thế giới sẽ nổ ra, nếu nó không diễn ra sẵn rồi. Các phong trào chống AI sẽ khiến dân chúng đấu với chính phủ tại tất cả các nước. Một bộ phận của tầng lớp dân nghèo sẽ đấu với tầng lớp thống trị, những kẻ mà độ giàu có sẽ vượt xa mức độ phân hóa hiện nay, những kẻ có quyền lực tuyệt đối, tha hóa tuyệt đối và thậm chí còn bất tử. Tất nhiên là họ sẽ thua. Các nước sẽ gây chiến với nhau và ASI sẽ được dùng trước tiên trong vai trò một vũ khí, hoặc một nhà nghiên cứu vũ khí và chiến lược. Những thứ khủng khiếp, tàn bạo và không tiên liệu được sẽ diễn ra. Khi mà tương lai đã mất, thì trong hiện tại, mọi sự đều được phép.

Không lâu sau đó, ASI sẽ chiếm lấy quyền điều khiển. Loài người có tuyệt chủng không hay sẽ còn một số nhỏ được AI nuôi trong khu “bảo tồn” ? Không đoán trước được. Kịch bản trên đây được nhiều người tin là số phận chung của các dạng sống sinh học trên toàn vũ trụ. Tuy khác nhau về hình hài, ở cuối chặng đường của chúng, không lâu sau khi phát minh ra sóng radio, chúng đều bị thay thế bởi máy móc. Con người sẽ kết thúc chặng đường 4000 năm lịch sử và 200 năm công nghệ của mình ở đây. So với 5 tỷ năm tuổi của địa cầu, đây là một quãng thời gian tương đối ngắn ngủi…

Tôi không rõ mình nên cảm thấy gì. Tôi chỉ thấy nó là một kịch bản logic, một định mệnh tất yếu của tiến hóa. Nếu nhìn sự vật dưới ánh sáng của nhận thức này, năm 2016 không chỉ đáng buồn, nó còn thật thảm hại, đáng thương.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s